Tip: Stel de veiligheidscoördinator aan voor ontwerpfase

28 januari 2016

Omdat het hier gaat om een problematiek die vaak onderbelicht wordt, vonden wij het nuttig onze verzekerden te herinneren aan de wettelijke noodzaak van de aanstelling van een veiligheidscoördinator fase ontwerp.


Is een veiligheidscoördinator noodzakelijk en wie stelt deze aan?

 

Wat betreft de aanstelling van een veiligheidscoördinator bestaat er in de praktijk vaak discussie.

In vele gevallen draaien deze geschillen rond het feit dat de bouwheer, veelal gedreven door budgettaire overwegingen, het niet nodig vindt een veiligheidscoördinator aan te stellen of te laten aanstellen. Nochtans betreft het hier een wettelijke noodzaak, meer bepaald vanaf het ogenblik dat er bij de uitvoering van bepaalde in de Welzijnswet en in het KB van 25 januari 2001 vermelde werken op de bouwplaats twee of meer aannemers tegelijkertijd of achtereenvolgens activiteiten uitoefenen.

Voor de goede orde hernemen wij hier wie in dergelijk geval de veiligheidscoördinator dient aan te stellen:

  • Indien het gaat om bouwwerken met een oppervlakte van 500 m² of meer is het altijd de opdrachtgever die verantwoordelijk is voor de aanstelling van de veiligheidscoördinator
  • Indien het gaat om bouwwerken met een oppervlakte kleiner dan 500 m² is het in principe de bouwdirectie belast met het ontwerp en de controle op de uitvoering (in regel de architect als er één is aangesteld) die de veiligheidscoördinator moet aanstellen
  • Indien het gaat om bouwwerken met een oppervlakte kleiner dan 500 m² kan de aanstellingsverplichting echter contractueel bij de opdrachtgever worden gelegd indien deze laatste een werkgever is

Dat ook als de aanstellingsplicht conform bovenstaande gevallen wettelijk of contractueel bij de opdrachtgever ligt, de aansprakelijkheid van de architect (als bouwdirectie belast met het ontwerp en/of de controle op de uitvoering) niet kan worden uitgesloten als er toch geen veiligheidscoördinator wordt aangesteld, werd reeds in een eerder artikel besproken:

https://www.protect.be/nl/nieuws/n/23/aansprakelijkheid-architect-voor-de-veiligheidscoordinatie

Wij vinden het evenwel belangrijk erop te wijzen dat de aanstelling van de veiligheidscoördinator conform de wetgeving al in de ontwerpfase dient plaats te vinden, nu wij vaststellen dat tegen dit principe in de praktijk vaak gezondigd wordt. 

 

Volstaat de aanstelling van een veiligheidscoördinator voor de start der werken?

 

De relevante regelgeving, in casu het reeds meermaals gewijzigde KB van 25 januari 2001 betreffende de tijdelijke en mobiele bouwplaatsen (het KB TMB), heeft het niet over dé veiligheidscoördinator, maar daarentegen wordt een uitdrukkelijk onderscheid gemaakt tussen de coördinator-ontwerp enerzijds en de coördinator-verwezenlijking anderzijds. Vanzelfsprekend is de veiligheidscoördinator-ontwerp in de praktijk meestal dezelfde persoon als de veiligheidscoördinator-verwezenlijking en wordt voor beide functies veelal één enkel contract opgesteld.

Er wordt expliciet gesteld dat de bouwdirectie belast met het ontwerp (dus in regel de architect) de uitwerking van het project niet mag aanvatten of verderzetten zolang de veiligheidscoördinator-ontwerp niet is aangesteld.

De taken van de veiligheidscoördinator-ontwerp worden omschreven in artikel 18 van de Wet van 4 augustus 1996 evenals de artikelen 4sexies en 11 van het KB TMB.

De niet-naleving van de wettelijke verplichtingen naar veiligheidscoördinatie toe wordt strafrechtelijk gesanctioneerd. Het is dan ook noodzakelijk dat men erop toeziet dat de aanstelling van de veiligheidscoördinator tijdig gebeurt, en er niet wordt gewacht tot net voor de uitvoering der werken.

De aanstelling van een veiligheidscoördinator is immers reeds wettelijk verplicht in de ontwerpfase en de bouwdirectie belast met het ontwerp (de architect als er één is) mag wettelijk de uitwerking van het ontwerp niet aanvatten of voortzetten zonder dat een veiligheidscoördinator ontwerp is aangesteld. Dit is een wettelijke materie van openbare orde, de veiligheid, die absoluut moet worden nageleefd.

Uw aansprakelijkheid komt dus in gedrang als niet vroeg genoeg de nodige maatregelen worden genomen.

  

Dient de aanstelling van de veiligheidscoördinator aan bepaalde formaliteiten te voldoen?

 

Wij maken van de gelegenheid gebruik te benadrukken dat de overeenkomst door middel van dewelke de veiligheidscoördinator ontwerp én de veiligheidscoördinator verwezenlijking dienen te worden aangesteld een schriftelijke overeenkomst moet zijn die aan bepaalde vereisten voldoet, uitdrukkelijk beschreven in het KB TMB.

In een recent op 13 maart 2015 uitgesproken, onuitgegeven vonnis van de Rechtbank van eerste aanleg van Oost-Vlaanderen afdeling Dendermonde, werd benadrukt dat de aanstelling van de veiligheidscoördinator het voorwerp dient uit te maken van een schriftelijke overeenkomst tussen partijen:

“Daarenboven stelt de rechtbank vast dat de tweede verwerfster de werf heeft laten aanvangen op een ogenblik dat er geen veiligheidscoördinator was aangesteld, alleszins deze aanstelling onzeker was. Tweede verweerster heeft immers zelf de door de bouwheer ondertekende offerte – voor de diensten van veiligheidscoördinatie – naar derde verweerster teruggezonden met de opmerking:

“Is het mogelijk de contracten op te maken zodat we de werf in orde kunnen brengen.”

Dit houdt in dat tweede verweerster zelf meende dat de ondertekening van de offerte niet voldoende was om de overeenkomst tot stand te brengen. Sterker nog, zij erkende dat zo lang de formele overeenkomst niet zou zijn ondertekend, de werf niet “in orde” kon zijn!”

Een en ander moet natuurlijk in zijn context worden bekeken, maar in casu achtte de rechtbank de afwezigheid van een schriftelijke overeenkomst alleszins als een beletsel tot de formele aanstelling van een veiligheidscoördinator.

Wij herinneren u eraan dat Protect in het klantenluik op haar website een voorbeeldovereenkomst veiligheidscoördinatie ter beschikking stelt.

Voor de verzekerden: via uw login en paswoord kun je hier inloggen voor de voorbeeldovereenkomst (klik verder naar kennisbibliotheek - contracten). 

  

Conclusie 

 

Aangezien de veiligheid een materie is van openbare orde, is het zeer belangrijk dat de regelgeving in kwestie correct wordt nageleefd. De aanstelling van de veiligheidscoördinator dient tijdig te gebeuren, met name in de ontwerpfase en zelfs vooraleer de uitwerking van het ontwerp wordt aangevat. De aanstelling dient bovendien in een schriftelijke overeenkomst te worden geformaliseerd.

De aansprakelijkheid van de architect komt in gedrang als in deze materie niet de nodige formaliteiten worden nageleefd. Het is dan ook zeer belangrijk de bouwheer te wijzen op zijn verplichtingen dienaangaande en hem desgevallend op te leggen deze dwingende regelgeving te respecteren.

Zoals steeds kan een correcte en transparante clausule in uw overeenkomst al heel wat toekomstige discussies in de kiem smoren.

 

Voor meer informatie over dit thema verwijzen wij u graag door naar de website van de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg.

Meer bepaald via onderstaande link vindt u een interessante brochure waarin u alle noodzakelijke informatie kan terugvinden:

http://www.meta.fgov.be/publicationDefault.aspx?id=24222

 

 

terug naar overzicht